Serwis qnwortal.com wykorzystuje "ciasteczka". Więcej w naszej polityce Cookies.

Społeczność jeździecka czeka na Ciebie

Już dziś dołącz do internetowej społeczności jeździeckiej skupiającej pasjonatów i profesjonalistów hippiki.


  • skupiamy 19 tysięcy Koniarzy
  • ponad 900 wartościowych artykułów
  • ponad 600 tysięcy zdjęć
  • ciekawe dyskusje
  • ludzie pełni pasji
  • fotorelacje z zawodów
  • rozbudowana baza rodowodowa
  • giełda koni i ogłoszenia

Masz już swój profil?

Zostań członkiem społeczności

* powyższe proste pytanie ma na celu
ochronę przed automatami spamującymi


Korzystanie z serwisu jest darmowe. Pełny dostęp uzyskasz po zarejestrowaniu się.
Dołączenie do nas nie zajmie więcej niż 30 sekund.

Twoje konto



Zobacz też

Kalendarz jeździecki

Lipiec 2017

PnWtSrCzwPtSobNd
  1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
31
 
 
Brak zaplanowanych wydarzeń na dzisiaj...

Wasza opinia

Gdzie jest paszport Twojego konia?








Głosy: 835 Opinie: 3



Hodowla: Typy koni huculskich wczoraj i dziś

Hucuły      W pogłowiu koni rasy huculskiej można wyróżnić kilka typów, lecz co do podziału na te typy nie ma jednomyślności wśród autorów, którzy rasą tą zajmowali się bardzo wnikliwie. Hackl (1938) rozróżniał trzy typy hucułów, długoletni opiekun i organizator hodowli huculskiej Holländer (1938), podobnie jak Skorkowski - cztery.

      Według modelu konia huculskiego opracowanego dwadzieścia już prawie lat temu w Polsce można było zauważyć dwa wyraźne typy tych koni, podobnie jak zrobili to Starzewski (1927) i Cywiński (1958).
A dzisiaj? Wydaje się, że znów można rozróżniać cztery.

    Według Hackla, te trzy typy huculskie, to:

  • Tarpan - Huzul o dużej głowie, grubokościstej i garbonosej, ale szlachetnej i charakterystycznej, z szeroki czołem i często garbonosym profilem. Szyi krótkiej, grubej i umięśnionej. Lędźwiach długich i szerokich, grzbiecie szerokim i często łękowatym, o krótkim i prostym zadzie, szerokiej i bardzo głębokiej klatce piersiowej, nogach krótkich, mocnych, małych i odpornych kopytach. Od grzywy do ogona ciemna pręga przez grzbiet.
  • Bystrzec - Huzul pochodził ze skrzyżowania Tarpan - Huzula z konikiem i powstał poprzez chów w pokrewieństwie. Utrzymywał się aż do wybuchu I wojny na lewym brzegu górnego Czarnego Czeremoszu, w gospodarstwach i na połoninach pod łańcuchem Czarnohory wzdłuż potoków Bystrzec i Dzembroń oraz ponad Zeleny, na terenie Jawornika aż do potoku Pohorylec, płynącego ze Smotreca i Popa Iwana. Bardziej kanciasty, mniej grubokościsty, suchy i bardzo mocny. Głowa dłuższa, prosta. Szyja muskularna, zad spadzisty, szeroki i krótki staw skokowy klatka piersiowa płytsza, ścięgna mocne. Maść najczęściej kara, ciemno myszata, później także ciemno gniada ze
    wszystkimi odznakami konia dzikiego.
  • Przewalski - Huzul był potomkiem konia mongolskiego, występował na południu Huculszczyzny i na Bukowinie. Posiadał głowę nieszlachetną, ciężką, w kształcie klina, oczy małe, szyję krótką i grubą. Kłąb krótki, mięsisty, często bardzo niski, grzbiet miękki i długi, zad krótki, okrągły, opadający i bardzo szeroki, klatkę piersiową bardzo głęboką i szeroką. Kopyta szerokie, okrągłe, płaskie, nieco
    bardziej miękkie. Umaszczenie dzikie, często nie pręgowane, rzadko myszate.

    Z kolei cztery typy Holländera to:

  • Typ norycki - cechowała go duża, mięsista głowa o półgarbonosej linii profilu, poprawnie osadzona szyja o skłonności do osadzania tłuszczu, nieraz tzw. słoniowata. Długi i szeroki grzbiet, zad nieco przebudowany i spadzisty, ale bardzo dobrze umięśniony i silny, klatka piersiowa głęboka. Nogi silne i kościste, kopyta bardzo dobrej jakości. Wzrost 135 - 140 cm.
    Huculi cenili ten typ o ciężkiej głowie i długim tułowiu, gdyż konie te, przy łagodnym temperamencie pewnie chodziły po górach
    i bezdrożach. Umaszczenie ich było ciemno gniade, gniade i kare.
  • Typ tarpana - o małej głowie, szerokim czole, szyi nieco jeleniej, kłębie wyraźnie zaznaczonym, grzbiecie krótkim, nieco spadzistym zadzie, głębokiej klatce piersiowej, nogach bardzo dobrej jakości, pomimo cienkiej kości (obwód nadpęcia około 16,5 - 17,0 cm). Wzrost niezbyt wysoki, 122 130 cm, typem zbliżony do konika. Maść przeważnie myszata, bułana, płowo gniada, czasem kasztanowata z wyraźną pręgą przez grzbiet i pręgowaniem na kończynach. Doskonały w najtrudniejszych warunkach, najbardziej odporny na głód i niewygody. Większa liczba tych koni występowała w okolicach Hryniawy i Jawornika.
  • Typ orientalny - o głowie w typie koni arabskich, bardzo suchej szyi, kłębie wyraźnie zaznaczonym, grzbiecie nieco węższym niż inne, ale silnym, o klatce piersiowej szerokiej i głębokiej, zadzie prostym, nogach suchych o prawidłowej postawie. Konie te były bardzo żywe i rącze, w typie wyraźnie szlachetniejszym i delikatniejszym niż pozostałe. Wzrost 130 - 138 cm. Przeważała maść srokata. Najlepsze spotykano wzdłuż potoku Bereźnica.
  • Typ mongolski - w typie konia Przewalskiego, o dużej, garbonosej głowie, szyi nieco jeleniej, kłębie dobrze zaznaczonym, grzbiecie ostrym i długim, zaś zadzie spadzistym o wystających guzach biodrowych i nieraz lichym związaniu. Klatka piersiowa dobrze rozwinięta, kończyny suche, maść myszato-bułana, czasem kara, użytkowość dobra.

     Dwadzieścia lat temu, gdy na większa skalę w Katedrze Hodowli Koni Akademii Rolniczej w Krakowie rozpoczęto badania zmierzające do opracowania programu hodowli zachowawczej ginącej wówczas w zastraszająco szybkim tempie rasy koni huculskich, jako jedno z podstawowych zadań, opracowano wzorzec rasowy na podstawie istniejących w tym czasie hucułów. A koni tej rasy było istotnie w Polsce niewiele - raptem kilkanaście ogierów, 27 klaczy w SK Siary, około 20 w chowie terenowym. Na podstawie tej populacji określono, że konie huculskie występujące w Polsce można zakwalifikować do dwóch głównych typów:

  • Typ pierwszy - masywniejszy, o tkance mniej suchej, bardziej limfatycznej, charakteryzuje się dużą głową, najczęściej dość ciężką, aczkolwiek szlachetną. Nie sprawia ona wrażenia długiej ze względu na kościstość i znaczną szerokość policzków. Czoło szerokie, a profil czasami lekko garbonosy. Konie miały szyję krótką, grubą, raczej szeroką, dobrze umięśnioną. Grzbiet także szeroki i przy tym dość długi, bywał łękowaty. Lędźwie najczęściej długie i szerokie, czasem lekko zapadnięte. Krzyż zazwyczaj wysoko uniesiony, co przy niezbyt wydatnym kłębie czyniło zad przebudowanym. Zad ten bywał najczęściej prosty lub lekko ścięty i zaokrąglony. Klatka piersiowa była głęboka i szeroka, a żebra mocno wysklepione. Konie, choć były zazwyczaj krótko nożne, miały jak na hucuła wzrost dość wysoki (135 - 142 cm w kłębie). Róg kopytowy był raczej twardy i elastyczny, a kopyta mocne, chociaż niewielkie.
  • Typ drugi - był mniej grubokościsty, bardziej kanciasty, suchy i bardzo mocny. Głowa była dłuższa i sprawiająca wrażenie węższej. Szyja i połączenie głowy z szyją szlachetniejsze, kłąb dłuższy, a zad krótszy, niekiedy nawet spadzisty. Szerokość klatki piersiowej i zadu była tka sama, jak u koni zaliczanych do pierwszego typu, ale głębokość klatki piersiowej była mniejsza i barki węższe. Charakterystyczny był szeroki i mocny, ale krótki staw skokowy, a nadpęcie tylne raczej długie. Wzrost nieco niższy, przeciętnie o 2 - 7 cm.

     Ze względu na ubogość materiału hodowlanego z jednej strony, a z drugiej - na duże wymieszanie maści, przy nielicznej grupce koni srokatych, nie udało się wtedy, co mógł zrobić i Hackl, i Holländer, przypisać do typów określonych budową maści koni.
     A jak jest dzisiaj? Od kilku lat prowadzone są, także w Akademii Rolniczej w Krakowie, jak też na arenie międzynarodowej w programie pult-2 prace badawcze, by określić dokładnie, w sposób zrozumiały i przydatny dla hodowców, jakie typy koni huculskich są obecnie na świecie hodowane, jak należy je łączyć między sobą i które zwierzęta - efekty jakich połączeń i z jakimi cechami - winny być bazą hodowlaną, a
które objęte programem hodowli zachowawczej.
     Spośród zebranych danych można w przybliżeniu określić częstotliwość występowania w obecnej populacji koni huculskich w Polsce zazwyczaj spotykanych cech poszczególnych partii ciała.


     I tak przyglądając się głowie zauważa się, że najczęściej bywa ona średniej długości, gdyż taką notowano u około 47% hucułów, zaś głowę wyraźnie długą miało 33% koni, a krótką jedynie 20%. Ciężką głowę miało jedynie 10% hucułów, częściej była ona lekka (43%) lub średnia (47%). Zazwyczaj bywała też on normalna (60%), rzadziej szlachetna (27%) lub w rysunku mało wyraźna, ordynarna. I tylko u 20% koni zawieszona siekierowato na końcu szyi, w większości przypadków - w jej przedłużeniu. Sama szyja też rzadko przyjmowała skrajnie cienką grubość (17%) lub przesadną (7%) - najczęściej (77%) bywała normalna, choć o przeciętnej długości, to jednak czasami krótka (10%) lub długa (17%), prosta (87%), niekiedy jelenia (13%), średnio wysoko ustawiona (70%), ale bywały też konie z szyją ustawioną wysoko (220%) lub nisko (10%).


     W odniesieniu do kłody pierś normalnej szerokości spotykano u 60% koni huculskich, często bywała on także szeroka (33%), sporadycznie (7%) wąska. U 57% koni stwierdzono jej proporcjonalną, "normalną" głębokość, zaś u 43% określono, że była głęboką. Nie spotkano zwierząt u których głębokość piersi określono by jako "płytką". Kłoda, jak to bywa typowym u koni tej rasy najczęściej była wałeczkowato wysklepiona (87%), jedynie u nielicznych sztuk płaska (13%), a także długa (67%), rzadziej średniej długości (23%) lub krótka (10%), czasami masywna (23%) lub lekka (23%), choć najczęściej średnia (54%), zaś zad przeważnie normalny (50%), krótki (33%), czasami długi (17%), lekko zaokrąglony (50%) lub spadzisty (33%), rzadziej prosty (17%).
Kończyny, zarówno przednie, jak i tylne, najczęściej normalnej długości (47%), choć wiele koni charakteryzowało się krótkonożnością (40%), a nieliczne (13%) miały nogi mało typowe dla hucuła - długie.


     Analizowane pogłowie koni huculskich charakteryzowało się przeciętną grubokościstością, typową dla zwierząt tej rasy (63%), aczkolwiek zdarzały się sztuki cienkokościste (20%) lub też grubokościste (17%), o normalnej, przeciętnej szlachetności (67%) lub też ordynarnej budowie (13%), czy też nad wyraz szlachetnej (20%), w ogólnej ocenie określane jako szlachetne (40%), mało szlachetne (30%) lub
bardzo szlachetne (30%).

     Gdyby trzeba było opisać słowami te różnice w budowie i wyglądzie koni huculskich, które dzisiaj powtarzają się w pewnych grupach koni, i które różnicują hucuły między sobą, można by się było pokusić o takie krótkie scharakteryzowanie występujących w polskiej populacji koni tej rasy typy, podkreślając jedynie cechy najbardziej charakterystyczne, wyróżniające spomiędzy innych koni:

  • Koń w kształtach okrągły, raczej mały, o krótkiej i szerokiej głowie z dużymi i wyrazistymi oczami osadzonej na niezbyt długiej szyi. Nogi niezbyt długie, ale nie cienkokostne, twarde, często małe kopyta.
  • Koń drobny, najczęściej cienkokostny o małej, szczupłej lekko długawej główce z okrągłym, często dość wyrazistym okiem. Szyja raczej cienka, niezbyt krótka. Kłoda raczej bardziej płaska niż wypukła, niezbyt głęboka, długawa (szczególnie w słabiznach), nogi cienkokostne. W ogólnym wyrazie i w budowie kłody szlachetny.
  • Koń duży, ordynarny w kształtach, o masywnej i grubokościstej sylwetce, z ciężką, mięsistą (jak u konia zimnokrwistego) głową, o oku raczej małym, często schowanym w fałdzie lub głęboko w oczodole, skośnym. Kłoda raczej długa, zad wielki, prosty i długi, czasami rozłupany, żebra nieco mniej wysklepione. Koń w dużej ramie o wielkich, ciężkich kopytach.
  • Koń szlachetny, w typie małego konia półkrwi, wysokonożny, często drobnokościsty, bardzo proporcjonalnie zbudowany, raczej niezbyt długi, głowa proporcjonalna, szyja długa, prosta, mniej ordynarna w kształtach, dość wysoko ustawiona, kopyta niezbyt duże.

    Ponadto można jeszcze jako całkiem odrębny wymienić typ hucuła pochodzącego z Obczyn Bukowińskich, spotykanego w stadninie koni Łuczyna w Rumunii:

  • Głowa długa, ciężka, mało szlachetna; oko małe, skośne, głęboko osadzone, często "kaprawe" - jak u słonia. Szyja dość długa, nigdy krótka. Kłoda masywna, długa, głęboka, ciężka - jak u konia pogrubionego o długiej słabiźnie, raczej długim, często bardzo spadzistym zadzie, mocnym i przebudowanym. Klacze wyraźnie rozłożyste. Nogi niezbyt długie ale cienkokostne z wyraźnym podkrojem, stawy dobrze wykształcone, wyraźne, nogi suche. Często miękkie pęciny. Bardzo dobre, duże kopyta. Ruch swobodny, posuwisty, szeroki w stępie i w kłusie. Maści ciemne - myszata, gniada, karogniada, kara, czasem kasztanowata, nigdy srokata. W ogólnym wyrazie, mimo podobieństwa w kształtach do koni pogrubionych, bardziej jednak szlachetne niż zimnokrwiste.

     Przy pracach związanych z typizacją koni huculskich, które są dopiero w trakcie realizacji założeń badawczych, obok wymienionych powyżej, najczęściej spotykanych, charakterystycznych szczegółów różnicujących konie, które można by przypisać do poszczególnych typów brane jest pod uwagę wiele innych jeszcze cech, takich jak:

  • szerokość głowy w ganaszach, jej kształt i wielkość,
  • wyrazistość i osadzenie oka,
  • długość i wysadność kłębu,
  • długość i ustawienie łopatek,
  • długość i szerokość grzbietu i lędźwi,
  • wielkość słabizn,
  • kształt i wielkość zadu,
  • osadzenie ogona,
  • przebudowanie zadu,
  • rysunek kończyny przedniej,
  • długość i ustawienie pęcin,
  • postawa kończyn tylnych, ich długość i kształt,
  • wielkość stawu skokowego,
  • wielkość kopyt,
  • twardość rogu kopytowego,
  • ukształtowanie puszki kopytowej w piętkach,
  • ocena swobodnego ruchu koni, ich owłosienia,
  • ocena "kanciastości" i ordynarności bądź szlachetności kształtów,
  • opisy umaszczenia, odmian i odznak.

     Cechy te wyszczególniono, gdyż zaobserwowano, że mogą one - występując lub nie w różnych populacjach koni huculskich - być podstawą do rozróżniania między sobą zwierząt z różnych grup.

 


Autor: Maciej Jackowski


Wysłano dnia 12-02-2005 przez Patryk Arłamowski
 
Ciekawy artykuł? Kliknij:

Ciekawy artykuł?




Ankieta tego artykułu


Czy spotkałeś już Hucuła ?




Głosy: 21 Opinie: 0


« Wyniki Ankiety »

Oceny artykułu


Aktualna ocena: 4.2

Twoja ocena:






Głosy: 5


Twój komentarz do tekstu Hodowla: Typy koni huculskich wczoraj i dziś Komentarze są własnością ich twórców. Nie ponosimy odpowiedzialności za ich treść.

Komentowanie niedozwolone dla anonimowego użytkownika, proszę się zarejestrować

© 2003 - 2014, qnwortal.com © Arłamowski Investment