Sarkoidy u koni
Data: 27-01-2008
Temat: Choroby Koni


    "Jedyna przewidywalną rzeczą w sarkoidzie jest to, iż jest on nieprzewidywalny". Sarkoidy są guzami skóry występującymi u koni, mułów oraz osłów. Wywołuje je wirus brodawczaka krowiego typu 1 i 2, który charakteryzuje się nowotworowym namnożeniem fibroblastów (komórek odpowiedzialnych za produkcję elementów skóry np.: kolagenu, elastyny, glikozoamin i glikoprotein - mogą one również przekształcać się w inne komórki, takie jak osteocyty czy komórki mięśni gładkich), a także zgrubieniem oraz/lub powstaniem wrzodów na skórze. Sarkoidy stanowią ok. 20% wszystkich nowotworów u koni i aż 36% nowotworów skóry.

        Kiedy mogą się pojawić takie zmiany? Jakie są sarkoidy i jak mogą wyglądać?

     Pojawiają się spontanicznie albo jako następstwo urazów. Schorzenie dotyczy właściwie osobników w każdym wieku, ale najpopularniejsze jest wśród młodych dorosłych (2-3 rok życia). Zmiany mogą być pojedyncze albo występować w paru miejscach na ciele. Najczęściej pojawiają się w okolicach ogona, tylnych kończyn, wzdłuż podbrzusza aż do klatki piersiowej i głowy, ale mogą umiejscawiać się praktycznie wszędzie na ciele, włączając w to miejsca urazów oraz zagojonych ran.

Etap pierwszy leczeniaEtap drugi leczenia
Etap trzeci leczeniaEtap czwarty leczenia

     Choroba ta dotyka koni w rożnym wieku, rożnych ras, płci, maści , nie ma żadnej zasady ani predyspozycji do jej wystąpienia.

        Typy sarkoidow

  • Ukryte - płaskie, bezwłose, przypominają “liszaj”, mogą pokryć się strupem, ciemne plamy, często wokół nich powierzchnia jest bezwłosa i gładka. Pozostają z reguły niezmienione albo następuje ich regresja wraz z upływem czasu.
  • Brodawkowate – wznoszą się ponad skórę, o ciemnej powierzchni, ciężko określić ich granice, mogą czasami również ulegać owrzodzeniu
  • Guzowate - zbite, guzowate uwypuklenia skóry, które mogą być pokryte niezmienioną skórą. Mogą się rozrastać, pozostać bez zmian i zniknąć po jakimś czasie albo zmienić się w sarkoida włóknistego (urazy tej zmiany mogą wpłynąć na jej rozrost oraz spowodować jej zakażenie).
  • Włókniste (dzikie mięso) - najbardziej agresywna forma, często owrzodzone, sączące się, krwawiące, uwypuklone bolesne zmiany, które mogą być uszypułowane i wyglądem przypominać „kalafior”.
  • Mieszane - są połączeniem często dwóch lub więcej form sarkoidow opisanych powyżej
  • Złośliwe - rzadkie, inwazyjne, penetrujące tkanki głębiej położone pod skora.

        Diagnoza - skąd mieć pewność, że to właśnie sarkoid?

     Pozytywna diagnoza może być postawiona tylko poprzez wykonanie biopsji i odesłanie próbki do badan histopatologicznych. Nie jest to inwazyjna metoda i może być przeprowadzona na uspokojonym koniu, przy użyciu miejscowego znieczulenia. Ze względu na dość charakterystyczne zmian oraz ich lokalizacje, można postawić diagnozę nie mając wyniku biopsji.

        Jak się leczy sarkoidy?

     Metod leczenia jest wiele, ale nie ma żadnej skutecznej w stu procentach i nie da się uniknąć nawrotów. Najlepiej najpierw poczekać, ponieważ istnieje szansa, ze zmiana sama zniknie, tak jak się pojawiła. Jednakże, jeśli sarkoid urośnie albo przekształci się we włóknistego - musi być podjęte leczenie.

Radioterapia

     Metod leczenia jest wiele, w tym:

  • operacyjne usuniecie guzów,
  • krioterapia (wymrożenie),
  • immunoterapia,
  • radioterapia,
  • laserowe usuniecie zmian,
  • hipertermia,
  • chemioterapia - powierzchowna oraz wewnątrz guzowe zastosowanie chemioterapii.

     Zdarza się, ze udaje się usunąć sarkoidy, ale w wielu przypadkach jest to tylko kontrola tego schorzenia a nie całkowite usuniecie. Do takiego stanu rzeczy prowadzi kilka przyczyn lub ich kombinacji:

Operacyjne usuwanie sarkoidów
  • Operacyjne usuniecie jest wyjściem z sytuacji, ale niestety są po nim nawroty schorzenia, dlatego łączy się tę metodę z kriochirurgia albo immunoterapia. W kriochirurgii używa się ciekłego azotu, wiec potrzebne jest posiadanie odpowiedniego sprzętu, a ten jest kosztowny.


  • Kriochirurgia jest skuteczna, jeśli mamy do czynienia z sarkoidami o ograniczonej wielkości i głębokości, jest czasochłonna, jeśli ma się do czynienia z wieloma nowotworami. Trzeba pamiętać, że wymrażanie uszkadza otaczające tkanki - a więc blizny mogą być większe niż sama zmiana. W przypadku dużych sarkoidow leczenie należy powtarzać parę razy, ponieważ jednorazowy zabieg nie usunie całkowicie zmian.


  • Najpopularniejszym immunomodulatorem używanym w terapii sarkoidów jest BCG (czyli żywe prątki Bacille Calmette-Guérin, inaczej mówiąc to prątki gruźlicy typu bydlęcego o osłabionej chorobotwórczości), które otrzymuje się ze ściany mycobacterium. Po wstrzyknięciu obcego białka w sarkoid, system obronny organizmu konia będzie chciał wyeliminować obcą proteinę, a czyniąc to, usunie także sarkoid. Ta metoda jest skuteczna na guzowate i włókniste formy sarkoidów wokół oczu, ale jest mniej efektywna w stosunku do innych. Nie powinno się jej stosować na zmiany zlokalizowane na kończynach przednich, ponieważ sprawy mogą się tylko tam pogorszyć. Jednakże leczenie to jest dość kontrowersyjne ze względu na spora ilość reakcji anafilaktycznych( reakcji alergicznych) zgłoszonych po jego zastosowaniu.


  • Radioterapia jest dobrą alternatywą, jeśli takie zmiany na ciele nie mogą być usunięte operacyjnie- np. ze względu na ich położenie anatomiczne. Bardzo kosztowna, ale skuteczność jej wynosi prawie 100%
  • Sarkoidy po wymrażaniu

  • Chemioterapia, czyli zastosowanie cytotoksycznych leków np. cisplatyny do wnętrza zmian, jest skuteczną metodą dla pewnych typów sarkoidow.


  • Cytotoksyny podawane powierzchniowo np. Aw4-Ludes jest prawdopodobnie najskuteczniejszy z dostępnych środków. Na mniejsze zmiany typu ukryte lub brodawkowate może być stosowany 5 fluoro uracyl w kremie. Pasty lub proszki z arszenikiem są bardzo żrące i niebezpieczne. Trzeba pamiętać, że wszystkie te substancje mogą uszkadzać skórę i stosuje się je na obszarach ciała, które dobrze znoszą martwice i bliznowacenie.


  • Ostatnio prowadzono badania nad usuwaniem sarkoidów przy użyciu fotodynamicznej terapii. Jej zasadą jest stosowanie substancji uczulających na światło, akumulowanie się leku w nowotworze i aktywowaniu go światłem widzialnym. Po zaabsorbowaniu światła, lek pobudzony osiąga wyższą temperaturę, co pozwala na powstanie innych substancji, które następnie niszczą tkankę nowotworowa. Metoda ta była badana na zwierzętach laboratoryjnych, psach, kotach i wężach oraz stosowana w leczeniu pewnych guzów u ludzi. Natomiast badania nad usunięciem końskich nowotworów prowadzone były na sterylnych komórkach sarkoidów, w celu potwierdzenia ich czułości na te metodę. Dostarczyły one także informacji odnośnie ilości potrzebnej substancji foto uczulającej, aby uzyskać efektywne leczenie. Uważa się, ze powyższa metoda może być stosowana głownie w przypadku terapii nie inwazyjnych sarkoidow (ok. 90% skuteczności).

Proces leczenia Sarkoidów

     Sarkoidy można pomylić z brodawkami, ponieważ mogą pasować przeciętnej osobie do powyższego opisu. Na szczęście, jeśli chodzi o brodawki można je dużo łatwiej usuwać. Dlatego tak ważne jest skontaktowanie się z lekarzem weterynarii w celu oględzin i ustalenia odpowiedniego leczenia dla Waszego konia, bo przyczyn dla zmian na skórze może być wiele od brodawek, poprzez grzyby aż na sarkoidach kończąc.

     Tak wiec, jeśli zauważycie niegojące się, "paprzące" zmiany na skórze waszego konia, ulęgające rozrostowi - zawołajcie lekarza weterynarii. Fachowiec musi obejrzeć Waszego konia, bo być może jest to cos poważniejszego… i trzeba będzie działać szybko.

Autor: lek. wet. Anna Dybska







Wydrukowano z serwisu Jeździeckiego Centrum Informacyjnego
Adres artykułu http://www.qnwortal.com/artykul_1018